همشهری آنلاین - گروه سیاسی: اندیشکده آمریکایی نشنال اینترست اخیرا در گزارشی با عنوان «چرا موشکهای حرارتی برای ایران «تغییردهنده بازی» شدند»، به تسلیحات حرارتیاب ایران در مواجهه با برخی حملات هوایی پرداخته است.
بخشهایی از این گزارش را میخوانید:
موشکهای حرارتی بهطور ویژهای جالب هستند، چون در عملیات «خشم حماسی» (Epic Fury) مزیتی نامتقارن و موثر برای ایران ایجاد کردند.
این موشکها پرتو فروسرخ ساطعشده از موتور هواگرد را تشخیص میدهند. جستجوگر موشک، اختلاف حرارتی میان موتور و هوای نسبتا سرد پیرامون را شناسایی میکند و روی قویترین منبع حرارتی—معمولا موتور—قفل میکند. سپس مسیر پرواز خود را بهصورت پیوسته اصلاح میکند. اگرچه سامانههای اولیه از حسگرهای ساده فروسرخ استفاده میکردند، موشکهای مدرن حرارتی از «فروسرخ تصویری» (Imaging IR) بهره میبرند که فریب آنها با اقدامات متقابل مانند فلر بسیار دشوارتر است.
فیوز مجاورتی نیز باعث میشود موشک برای انفجار نیازی به برخورد مستقیم نداشته باشد؛ تنها کافی است به اندازهای نزدیک شود که موج انفجار آسیب جدی وارد کند. حتی «نزدیکاصابت»—مانند موردی که در اواسط مارس برای یک فروند اف۳۵ آمریکایی رخ داد—میتواند خسارت قابلتوجهی ایجاد کند.
چرا این موشکها تا این حد خطرناکاند؟
موشکهای حرارتی «غیرفعال» هستند؛ یعنی خودشان امواج راداری منتشر نمیکنند. هواگرد میتواند قفل راداری دشمن را تشخیص دهد و مانور گریز انجام دهد، اما در برابر موشک حرارتی، خلبان اغلب تا لحظهای بسیار دیر متوجه خطر نمیشود.
این موشکها همچنین بسیار متحرکاند—اغلب بهصورت دوشپرتاب—و هزینه آنها کسری ناچیز از قیمت یک هواگرد است. ساختارشان نیز سادهتر از سامانههای راداری است و قطعات کمتری دارند.
دوشپرتابها (MANPADS) معمولا در ارتفاع پایین بیشترین کارایی را دارند. این موضوع تا حدی برای هواگردهای ارتفاعبالا حاشیه امن ایجاد میکند، اما مصونیت کامل نمیدهد. در مقابل، هواگردهای پروازپایین مانند هواپیماهای پشتیبانی نزدیک، بالگردها، و پهپادها بهشدت آسیبپذیرند.
بهاختصار، این موشکها گزینهای ارزان برای ارتشهای ضعیفتر یا گروههای غیردولتیاند، اما میتوانند هزینهای سنگین به دشمن تحمیل کنند و او را مجبور به بازنگری در طرحریزی عملیاتی کنند.
ایران کمبودی در موشکهای حرارتی ندارد
برای کشوری مانند ایران، ساخت موشکهای حرارتی ضدهوایی دشوار نیست. این فناوری در دوران جنگ سرد به بلوغ رسید و از آن زمان بهطور گسترده تکثیر شده است. ایران هزاران سامانه ساخت شوروی و روسیه در اختیار دارد و بهراحتی میتواند آنها را مهندسی معکوس کند.
این سامانهها از اجزای ماژولار—جستجوگر، پیشران، و سرجنگی—تشکیل شدهاند که تولید را سادهتر میکند. از آنجا که به فناوریهای صنعتی بسیار پیشرفته مانند ریزتراشههای مدرن نیاز ندارند، تولید داخلی آنها برای ایران کاملا امکانپذیر است.
از نظر تاکتیکی، این موشکها تهدیدی واقعی در ارتفاع پایین ایجاد میکنند. کاربران دوشپرتابها میتوانند با تاکتیکهای کمین از مواضع پنهان شلیک کنند. ارزانی و فراوانی این سامانهها امکان «اشباع دفاعی» با شلیکهای همزمان متعدد را نیز فراهم میکند.
در واقع، موشک حرارتی زمانی خطرناکتر میشود که هواگردها در ارتفاع پایین و با سرعت کم برای درگیری با اهداف زمینی عمل میکنند؛ شرایطی که هزینه عملیات هوایی را بهشدت افزایش میدهد.
نظر شما